Παρασκευή, 20 Μαρτίου 2009

25 Μαρτίου - Αγία Λαύρα: Μύθοι;

«25 Μαρτίου - Αγ. Λαύρα: Μύθοι;

Aς δούμε όμως από κοντά και τα δύο αυτά γεγονότα, ώστε να διαπιστώσουμε καταρχήν το αν και κατά πόσον είναι μύθοι, και σε κάθε περίπτωση ποιος είναι υπεύθυνος για την όποια παραχάραξη ή διαστρέβλωση που έχουν τυχόν υποστεί.
Κατά τους αποδομητές ιστορικούς, η 25η Μαρτίου επιλέχθηκε ως ημερομηνία για τον εορτασμό της ελληνικής Επανάστασης «μόλις το 1838 […] χωρίς πάντως την ακρίβεια που επέβαλλε η ιστορική έρευνα και τα πραγματικά γεγονότα». Και αυτό, γιατί «τα γεγονότα υπαγόρευαν την επιλογή είτε της 24ης Φεβρουαρίου, με την εκδήλωση του κινήματος του Υψηλάντη, ή έστω της 23ης Μαρτίου, όταν ξεσπά η επαναστατική δράση στην Πελοπόννησο». Και επειδή «η ισχύς του συμβολισμού επικράτησε των πορισμάτων της έρευνας, σήμερα κανένας δεν πιστεύει πλέον ότι η ελληνική Επανάσταση κηρύχθηκε όντως την 25η Μαρτίου 1821, ούτε ότι αυτό συνέβη στην Αγία Λαύρα». Και ποιος επέβαλε τελικά την 25η Μαρτίου ως ημέρα για να γιορτάζεται η Επανάσταση; Η Εκκλησία, φυσικά, για να επιτευχθεί τελικά «η σύνδεση … της εθνικής επετείου με τη θρησκευτική εορτή και τους συμβολισμούς για το έθνος που συνεπαγόταν ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου».(1) Έτσι, η 25η Μαρτίου είναι συνολικά ένας θρύλος που «σαφώς εφευρέθηκε εκ των υστέρων, για να συνδεθεί η Επανάσταση με την υπόσχεση της Ελεύσεως του Σωτήρα κατά τον Ευαγγελισμό της Μαρίας και βέβαια για να συνδεθεί η Επανάσταση (που κατ’ αρχάς έγινε με δεδηλωμένη αντίρρηση της επίσημης Εκκλησίας) με την ευλογία της εκκλησιαστικής ηγεσίας».(2)
Με τα λόγια του Β. Κρεμμυδά: «Η Εκκλησία και όλες οι βαθιά συντηρητικές δυνάμεις έχουν κατασκευάσει τις οχυρώσεις της εξουσίας τους με ιστορικά ψεύδη και γι’ αυτό η αλήθεια για το παρελθόν είναι ο εχθρός τους».(3) Στην πραγματικότητα, «η Επανάσταση άρχισε σε δύο ημερομηνίες. Στις 22 Φεβρουάριου στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και στις 23 Μαρτίου στην Καλαμάτα. Όμως επειδή ήθελαν να συνδεθεί η εθνική εορτή με την Εκκλησία, προτίμησαν την 25η Μαρτίου, που είναι και ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Αυτό είναι το γεγονός».(4)
Είναι όμως αυτό το γεγονός;
Απολύτως όχι. Η 25η Μαρτίου ορίστηκε ως ημερομηνία για την έναρξη της Επανάστασης όχι το 1838, για να εξυπηρετηθεί η Εκκλησία και τα όποια ιδιοτελή συμφέροντά της, όπως ισχυρίζονται με τόση βεβαιότητα οι… ειδικοί, αλλά ήδη από το 1820. Και όχι από κάποιον μεμονωμένο αγωνιστή ή αγωνιστές, ή γενικά από τους επαναστατημένους Έλληνες, αλλά από τον ίδιο τον Αλέξανδρο Υψηλάντη. Και θα το ήξεραν αυτό οι καλοί ιστορικοί μας αν είχαν κάνει τον κόπο να διαβάσουν τα Απομνημονεύματα των αγωνιστών του ’21, με πρώτα και καλύτερα αυτά του Κολοκοτρώνη (5), ή, έστω, την Ιστορία του Τρικούπη (6), ή – τουλάχιστον! – την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (7), το «έργο αναφοράς» (8), όπως οι ίδιοι ομολογούν ότι είναι, «το καμάρι μας» (9), όπως οι ίδιοι τη χαρακτηρίζουν.
Και γιατί ο Αλέξανδρος Υψηλάντης επέλεξε, από το 1820, αυτή ειδικά την ημερομηνία για τον ξεσηκωμό του Γένους, και όχι οποιανδήποτε άλλη; Μα ακριβώς επειδή συνέπιπτε με τη γιορτή του Ευαγγελισμού, στην οποία (γιορτή) ο Υψηλάντης ήθελε να δώσει μια καινούργια συμβολική σημασία, «ως ευαγγελιζομένην την πολιτικήν λύτρωσιν του ελληνικού έθνους».(10)
Γι’ αυτό και ο Κολοκοτρώνης είχε λάβει ήδη από το 1820 επιστολές από τον Υψηλάντη, με τις οποίες τον πληροφορούσε ότι η ημέρα του ξεσηκωμού θα ήταν η 25η Μαρτίου, ώστε να είναι μέχρι τότε έτοιμος: «… εις τα ’20 με ήλθαν γράμματα από τον Υψηλάντη διά να είμαι έτοιμος, καθώς και όλοι οι εδικοί μας. 25 Μαρτίου ήτον η ημέρα της γενικής επαναστάσεως» (11). Και από εκείνη τη στιγμή μέχρι τον Μάρτη, ο Κολοκοτρώνης, πιστός στον μεγάλο αρχηγό, πραγματικά μηνούσε σ’ όλον τον Μοριά «…την ημέραν του Ευαγγελισμού να είναι έτοιμοι, και κάθε επαρχία να κινηθή» (12). Έτσι, η 25η Μαρτίου 1821 έγινε από τότε, για όλους τους ραγιάδες, η προσδιορισμένη ημέρα. Γι’ αυτό και στη σύσκεψη της Βοστίτσας αυτή η ημερομηνία ανακοινώθηκε από τον Παπαφλέσσα ως η ημερομηνία για τον ξεσηκωμό (13), και στη σύσκεψη των οπλαρχηγών της Ρούμελης στη Λευκάδα. Οι Ρουμελιώτες μάλιστα, σε αντίθεση με τον σκεπτικισμό των προκρίτων του Μοριά, τη δέχτηκαν αμέσως και με μεγάλον ενθουσιασμό, ξεκινώντας ευθύς όλες τις απαραίτητες προετοιμασίες (14). Έτσι, παρά το ότι στη Μολδοβλαχία είχε κηρυχθεί η Επανάσταση από τον Υψηλάντη ήδη από τις 24 του Φλεβάρη, στον Μοριά και στη Ρούμελη ο Κολοκοτρώνης και όλοι οι άλλοι καπεταναίοι περίμεναν υπομονετικά να έρθει η «προσδιορισμένη» και γι’ αυτούς ημέρα, ώστε να «κινήσουν» και εκείνοι με τη σειρά τους τον «ξεσηκωμόν» (15). Τους πρόλαβαν όμως τα γεγονότα, και τελικά η Επανάσταση ξεκίνησε δυο - τρεις μέρες νωρίτερα από την «προσδορισμένην» και γεμάτη συμβολισμούς ημέρα.
Δηλαδή, η ημερομηνία της 25ης Μαρτίου όχι μόνον δεν ορίστηκε εκ των υστέρων, για να ικανοποιηθεί η Εκκλησία, αλλά, αντίθετα με ό,τι ισχυρίζονται οι «απομυθευτές» ιστορικοί, η 25η Μαρτίου ορίστηκε εκ των προτέρων, το 1820, από τον ίδιο τον Αλέξανδρο Υψηλάντη. Γι’ αυτό και από τις αρχές του 1821 η 25η Μαρτίου είχε καταστεί για όλους τους υπόδουλους Έλληνες η «προσδιορισμένη ημέρα» για την έναρξη της Επανάστασης, που άλλοι την περίμεναν με λαχτάρα και άλλοι με σκεπτικισμό, ο καθένας για τους δικούς του λόγους… Το γιατί η Επανάσταση ξεκίνησε τελικά δυο -τρεις μέρες «προ της προσδιορισθείσης ημέρας» είναι πράγματι ένα ζήτημα, το οποίο όμως δεν διέλαθε της ιστορικής επιστήμης ήδη από τον 19ο αι., η οποία και προέβη στις ανάλογες έρευνες και αναλύσεις (16).
Κατόπιν όλων αυτών, θα μπορούσε πολύ δίκαια να αναρωτηθεί κανείς: Γιατί άραγε οι «προοδευτικοί» ιστορικοί μας, στο θέμα της έναρξης της Επανάστασης επιδεικνύουν σχολαστικισμό μεσοπολεμικού γυμνασιάρχου, λεπτολογώντας, μέχρι σημείου γελοιότητας θα έλεγα, για το ποια ακριβώς ημέρα έπεσε η πρώτη τουφεκιά, κατακεραυνώνοντας μά­λιστα με τον πιο οξύ και προσβλητικό τρόπο, ως επικίνδυνους και αντιδραστικούς μυθοπλόκους, όλους όσοι τολμούν να γιορτάζουν την έναρξή της λίγες μέρες μετά από τότε που πραγματικά ξεκίνησε;
Είναι απλό: Διότι δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να συνδεθεί το ’21, άμεσα ή έμμεσα, με την Εκκλησία και το χριστιανικό αίσθημα των Ελλήνων. Γι’ αυτό και πρέπει όλοι οι Έλληνες να πεισθούν και να χωνέψουν καλά πως η Επανάστασή τους ήταν αποκλειστικό προϊόν και γνήσιο τέκνο του ευρωπαϊκού διαφωτισμού, στο οποίο η Εκκλησία όχι μόνο δεν είχε την παραμικρή συμβολή, αλ­λά το πολέμησε κιόλας ανελέητα, και το οποίο, στο τέλος, με έναν εντελώς ανήθικο τρόπο, απλώς το καπηλεύτηκε, δημιουργώντας όλους τους σχετικούς «μύθους».
Όμως και ο Κολοκοτρώνης και οι υπόλοιποι αγωνιστές, που ζούσαν όλοι το 1838 (17), ήταν σε θέση να γνωρίζουν πολύ καλά από μόνοι τους πως η Επανάσταση στον Μοριά είχε αρχίσει δυο -τρεις μέρες νωρίτερα από την 25η Μαρτίου (18), μη έχοντας την ανάγκη κανενός όψιμου υπέρμαχου της ιστορικής «αλήθειας» για να είναι «ιστορικά ακριβείς». Να πάρει η ευχή, αυτοί ήταν, κι όχι κάποιοι άλλοι, που ξεκίνησαν την Επανάσταση και στις 21 και στις 22 και στις 23 του Μάρτη! Όμως, στην ψυχή και στην καρδιά τους, η επίσημη μέρα για την έναρξη της Επανάστασης δεν θα μπορούσε να οριστεί παρά μόνον στην ημερομηνία εκείνη, την οποία είχε επιλέξει ο μεγάλος αρχηγός της ήδη από το 1820, και μάλιστα με τον ίδιον ακριβώς εθνικοθρησκευτικό συμβολισμό που εκείνος πρώτος τής είχε προσδώσει.
Αυτά βίωσαν ως άμεση προσωπική εμπειρία τους και αυτά κατέθεσαν ως αιώνια ιστορική μνήμη οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές του ’21, οι οποίοι ούτε λωτοφάγοι ήταν, ούτε και ευχείρωτα ανδρείκελα του κάθε φτηνού προπαγανδιστή. Γι’ αυτό και το 1838 πανηγύρισαν την καθιέρωση της 25ης Μαρτίου με τον πιο λαμπρό, αλλά και με τον πιο συγκινητικό τρόπο (19).
Έτσι, για να κλείσουμε και με μια ποιητική υπέρβαση, μπορούμε χωρίς κανέναν δισταγμό ψυχής να πούμε πως ο πραγματικός συντάκτης του Β.Δ. του 1838 τελικά δεν είναι άλλος παρά ο ίδιος ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, που είναι, θαρρείς, λες και τό ’γραψε με τα ίδια του τα χέρια…
Αγία Λαύρα
Στην Αγ. Λαύρα συγκεντρώθηκαν για σύσκεψη στις 14 Μαρτίου του 1821 εκείνοι οι πρόκριτοι του Μοριά που είχαν αποφύγει να πάνε στην Τριπολιτσά, όπου τους είχαν καλέσει οι Τούρκοι, ως απόδειξη για την πίστη τους και την υποταγή τους. Εκεί, έντρομοι και απελπισμένοι, συζητούσαν για το ποια θα έπρεπε να είναι η στάση τους απέναντι στην προγραμματισμένη για τις 25 Μαρτίου Επανάσταση. Τότε, αφού ακούστηκαν διάφορες προτάσεις πανικού και απελπισίας, πρυτάνευσε τελικά η πρόταση του Φωτήλα για έγκριση της επικείμενης Επανάστασης και συμμετοχή τους σ’ αυτήν. Αμέσως μετά την αποδοχή της πρότασης Φωτήλα διασκορπίστηκαν (20).
Σ’ αυτήν τη σύσκεψη της Αγίας Λαύρας συμμετείχε και ο Π.Π. Γερμανός, ο οποίος, σύμφωνα με κάποιες μαρτυρίες, ευλόγησε κιόλας στις 17 Μαρτίου, ανήμερα στο πανηγύρι του μοναστηριού, την έναρξη της Επανάστασης με την τέλεση δοξολογίας και με την ορκωμοσία των αγωνιστών (21). Ο Π.Π. Γερμανός λοιπόν βρέθηκε πραγματικά στην Αγ. Λαύρα, όχι όμως στις 25 Μαρτίου παρά λίγες μέρες νωρίτερα, οπότε και, όπως φαίνεται, ευλόγησε και τα ιερά όπλα των επαναστατών.
Αυτή η συγκέντρωση των αγωνιστών στην Αγ. Λαύρα μετατοπίστηκε λίγο αργότερα από τις 14 στις 25 Μαρτίου. Και αυτό έγινε μάλλον από καθαρή σύγχυση. Άλλωστε, το ότι ο Π.Π. Γερμανός στις 25 Μαρτίου δεν ήταν στην Αγία Λαύρα το πληροφορούμαστε από τα ίδια τα Απομνημονεύματά του, όπου δεν αναφέρει απολύτως τίποτε γι’ αυτό. Η Αγία Λαύρα λοιπόν δεν είναι ούτε ένα ανύπαρκτο γεγονός, ούτε, πολύ περισσότερο, ένας μύθος τον οποίο δημιούργησε η Εκκλησία, όπως με τόσο φανατισμό και πείσμα προσπαθούν να μας πείσουν οι «προοδευτικοί» ιστορικοί. Είναι απλώς μια χρονολογική σύγχυση λίγων ημερών, για τη δημιουργία της οποίας ούτε ο Π.Π. Γερμανός ούτε κάποιος άλλος κληρικός έχει την παραμικρή ευθύνη.
Άλλωστε, το ξαναλέμε εδώ και πάλι, η Εκκλησία δεν είχε κανέναν λόγο ούτε και καμιά ανάγκη να φτιάξει πάνω στην ημερομηνία της 25ης Μαρτίου οποιονδήποτε μύθο, γιατί αυτή ήταν μια ημερομηνία που δεν την επέλεξε ούτε την «έπλασε» η Εκκλησία, αλλά
την είχε καθορίσει από το 1820 ο ίδιος ο Υψηλάντης.Ποιος όμως μίλησε πρώτος για την κήρυξη της Επανάστασης στην Αγία Λαύρα στις 25 Μαρτίου, δημιουργώντας έτσι και διαδίδοντας τον σχετικό «μύθο»; Κάποιος παπάς, κάποιος δεσπότης; Κάθε άλλο. Ένας λαμπρός Ευρωπαίος, ο Γάλλος Πουκεβίλ, στην Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, που εξέδωσε το 1824.
Όταν λοιπόν ο κ. Κρεμμυδάς, και όσοι τον ακολουθούν, εξακολουθούν να θεωρούν πως, «προκειμένου να συνδεθεί η Εκκλησία με το Έθνος κατασκευάστηκε ένας από τους πιο ανθεκτικούς ιστορικούς μύθους» (22), στολίζοντας μάλιστα γι’ αυτό την Εκκλησία με ένα σωρό χαρακτηρισμούς, τους οποίους αναφέραμε παραπάνω, είναι απολύτως βέβαιο πως δεν ακολουθούν ούτε κατ’ ελάχιστον την «επιστημονική έρευνα», τη «νηφάλια επιστημονική διαπραγμάτευση» και την «αυστηρή ιστορική μέθοδο», στην οποίαν ευκαίρως-ακαίρως ομνύουν (23). Αντίθετα, διασπείρουν ένα ιστορικό ψεύδος (24), διαπλάθουν έναν δήθεν προοδευτικό αντι-μύθο, με μια προπέτεια και μια επιθετικότητα που είναι βέβαια απαράδεκτη για κάθε ψύχραιμο και αντικειμενικό άνθρωπο. Και επειδή έχει παραγίνει το κακό με τον μύθο περί τους «μύθους» της Εκκλησίας σχετικά με το ’21, κάποιοι αποδομητές ιστορικοί προσπαθούν τώρα να είναι όσο πιο προσεκτικοί μπορούν. Έτσι, ο Σ. Παπαγεωργίου περιγράφει με ιδιαίτερη ακρίβεια την προέλευση του «μύθου» της Αγίας Λαύρας αποκλειστικά και μόνον από την πένα του Πουκεβίλ (25). Στο τέλος βέβαια δεν παραλείπει να παρατηρήσει πως, αν και υπεύθυνος για τη δημιουργία του «μύθου» (δηλαδή της συγκεκριμένης ιστορικής σύγχυσης) είναι ο Πουκεβίλ, η Εκκλησία βολεύτηκε πολύ μ’ αυτόν, αφού η συγκεκριμένη ημερομηνία είναι ο μοναδικός συνδετικός αρμός της με την Επανάσταση, μιας και η 25η Μαρτίου είναι η γιορτή του Ευαγγελισμού (26).
Το ότι ο κ. Παπαγεωργίου ανακάλυψε τον Πουκεβίλ λίγο δεν είναι. Τόσο που έκαμε, μεγάλη δόξα. Άλλωστε, δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε πως καθηγητές της περιωπής ενός Κρεμμυδά τον Πουκεβίλ τον αγνοούν πλήρως! Αυτό μας κάνει να ελπίζουμε πως κάποια μέρα ο κ. Παπαγεωργίου θα ανακαλύψει ΚΑΙ την Ιστορία του Τρικούπη ΚΑΙ τα Απομνημονεύματα του Κολοκοτρώνη αλλά Κ Α Ι την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους!
Απόλυτα ακριβές είναι και το γεγονός πως ο Π.Π. Γερμανός ευλόγησε τα όπλα της Επανάστασης. Και αν δεν τα ευλόγησε στις 25 Μαρτίου στην Αγία Λαύρα, τα ευλόγησε στις 23 Μαρτίου (27) στην Πάτρα, την πρώτη-πρώτη μέρα της Επανάστασης (όπως τη θέλουν άλλωστε και οι «προοδευτικοί» ιστορικοί), όπου όρκισε τους Πατρινούς επαναστάτες στην πλατεία του Αγίου Γεωργίου, στον σταυρό τον οποίο ύψωσε εκεί (28).
Με αφορμή το παραπάνω γεγονός, μπορούμε εδώ ευρύτερα να παρατηρήσουμε πως η παρουσία του κλήρου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Επανάσταση από την πρώτη ημέρα που αυτή ξέσπασε, και αυτό είναι πέρα από κάθε αμφισβήτηση. Έτσι, την ίδια μέρα που ο Π.Π. Γερμανός ευλογούσε τα όπλα στην Πάτρα, στην Καλαμάτα 24 ιερείς και ιερομόναχοι, μπροστά στον ναό των Αγίων Αποστόλων θα ευλογούσαν, ύστερα από μια συγκινητική δοξολογία, τις ελληνικές σημαίες, και θα όρκιζαν τους αγωνιστές (29). Το ίδιο έγινε και στη Ρούμελη από τον επίσκοπο Σαλώνων Ησαΐα. Επίσης, ο Έλους Άνθιμος, αυτή η ηρωική και τόσο άδικα ξεχασμένη μορφή του Αγώνα, δεν έχανε την ευκαιρία να ευλογεί τα όπλα, σε όποια περιοχή κι αν πήγαινε.
Το πιο εκπληκτικό όμως δεν είναι πως η Εκκλησία ευλόγησε την κήρυξη της Επανάστασης στον ελλαδικό χώρο, αλλά ότι πιο πριν είχε ήδη ευλογήσει την έναρξη της Επανάστασης από τον Υψηλάντη στη Μολδοβλαχία! (Αυτή κι αν δεν είναι η πρώτη-πρώτη μέρα της Επανάστασης!) Πιο συγκεκριμένα, στις 26 Φεβρουαρίου 1821, σε μια μεγαλόπρεπη τελετή, ο μητροπολίτης Ιασίου Βενιαμίν ευλόγησε μέσα στον ναό των Τριών Ιεραρχών τη σημαία της Επανάστασης και περιέζωσε τον Υψηλάντη με το ξίφος του, υπό τον ξέφρενο ενθουσιασμό των στρατιωτών και του πλήθους (30). Ένα εκπληκτικό γεγονός, που έχει όμως αποκρυβεί εντελώς όχι μόνον από τα ιστορικά μας συγγράμματα, αλλά ακόμη και από τα σχολικά μας βιβλία. Ειδικά αυτή η τελετή του Ιασίου αποδεικνύει περίτρανα πως όχι μόνον δεν είναι μύθος το ότι η Εκκλησία ευλόγησε τα λάβαρα και τα όπλα του αγώνα, αλλά ότι η όντως αλήθεια είναι πως τα ευλόγησε από την πρώτη κιόλας μέρα της έναρξής του!
Από όσα αναφέραμε πιο πάνω, μπορούμε εντέλει να πούμε πως μάλλον αδικημένος είναι ο κλήρος από τις αναφορές της ιστορικής επιστήμης, αλλά ακόμη και των σχολικών βιβλίων, ως προς τη συμβολή του στην έναρξη της Επανάστασης, παρά ευνοημένος…
.
Σημειώσεις
(1). Χ. Κουλούρη, Μύθοι και Σύμβολα μιας Εθνικής Επετείου, Κομοτηνή 1995.
(2). Κ. Γεωργουσόπουλος, «Ιστορία και Θρύλος», εφ. Τα ΝΕΑ, 17-3-2007.
(3). Β. Κρεμμυδά, «Η Σύγκρουση για την Ιστορία. Ο Ιστορικός στη Χλεύη του Λαού», εφ. Τα ΝΕΑ, 26-04-2007. βλ. και του ιδίου, «H Eκκλησία στο Eικοσιένα. Mύθοι και Ιδεολογήματα», εφ. Τα ΝΕΑ, 22-03-2005.
(4). Β. Κρεμμυδάς, «Δεν χωράνε 5 αιώνες ιστορίας σε 130 σελίδες», στο άρθρο–αφιέρωμα «Ιστορία μου, αμαρτία μου…λάθος μου μεγάλο», εφ. ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, 24-3-2007. Του ιδίου, «H Eκκλησία στο Eικοσιένα. Mύθοι και ιδεολογήματα», εφ. ΤΑ ΝΕΑ, 22-03-2005.
(5). Θ. Κολοκοτρώνη, Διήγησις Συμβάντων της Ελληνικής Φυλής από τα 1770 έως τα 1836, υπαγόρευσε Θεόδωρος Κωνσταντίνου Κολοκοτρώνης, Αθήνησιν 1846, σσ. 47-48.
(6). Σ. Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τ. 1, εν Λονδίνω 18602, σ. 23, εν Αθήναις 18883, σ. 19. Για την Ιστορία του Σ. Τρικούπη η κ. Κουλούρη επιφυλάσσει, και δικαίως, ιδιαίτερα θερμά λόγια: «Έργο μετρημένο, χωρίς στόμφο. H Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως του Σπυρίδωνος Τρικούπη», εφ. Το ΒΗΜΑ, 9-04-2006. Καιρός όμως είναι να καταλάβουμε κάποτε πως τα μετρημένα έργα καλόν είναι να τα διαβάζουμε κιόλας πού και πού, και όχι μόνον να τα εκθειάζουμε…
(7). ΙΕΕ, τ. ΙΒ΄, σ. 77.
(8). Χ. Κουλούρη, «Μύθοι και Αλήθειες για το ’21», εφ. Το ΒΗΜΑ, 25-3-2007. Συγκεκριμένα, η κ. Κουλούρη θεωρεί πως η ΙΕΕ είναι ένα έργο αναφοράς διότι διαψεύδει τους μύθους σχετικά με τον ρόλο της Εκκλησίας και επιμένει στην αυστηρή ιστορική μέθοδο.
(9). Χαρακτηρισμός που απέδωσε στην ΙΕΕ ο καθηγητής Γιάννης Γιαννουλόπουλος σε τηλεοπτική εμφάνισή του.
(10). Σ. Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τ. 1, εν Λονδίνω 18602, σ. 23, εν Αθήναις 18883, σ. 19.
(11). Θ. Κολοκοτρώνη, Διήγησις Συμβάντων της Ελληνικής Φυλής από τα 1770 έως τα 1836, υπαγόρευσε Θεόδωρος Κωνσταντίνου Κολοκοτρώνης, Αθήνησιν 1846, σσ. 47-48. Η γνώση της ημερομηνίας αυτής είναι κοινό κτήμα όλων των αγωνιστών του ’21: Ν. Σπηλιάδου, Απομνημονεύματα, τ. 1, Αθήνησιν 1851, σσ. 31, 61, Φωτάκου, Πρώτου Υπασπιστού του Θ. Κολοκοτρώνη, Απομνημονεύματα, Αγροτικές Συνεταιριστικές Εκδόσεις, Θεσσαλονίκη 1977, τ. 1, σσ. 42 (κεφ. Α΄), 56 (κεφ. Β΄).
(12). Θ. Κολοκοτρώνη, όπ. παρ., σ. 50. Βλ. και Σ. Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τ. 1, εν Λονδίνω 18602, σ. 51, εν Αθήναις 18883, σ. 41.
(13). Φωτάκου, όπ. παρ., σ. 42 (κεφ. Α΄).
(14). ΙΕΕ, τ. ΙΒ΄, σ. 79.
(15). Φωτάκου, όπ. παρ. σ. 56 (κεφ. Β΄).
(16). Το ζήτημα αυτό απασχόλησε ιδιαίτερα τον Σ. Τρικούπη, ο οποίος στην Ιστορία του το διερεύνησε καθ’ όλη του την έκταση, δίνοντας εκεί όλες τις απαραίτητες εξηγήσεις και διευκρινίσεις: Σ. Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τ. 1, εν Λονδίνω 18602, σ. 25 κ. εξ., εν Αθήναις 18883, σ. 21 κ. εξ.
(17). Όσοι βέβαια δεν είχαν πέσει στον αγώνα.
(18). Βλ. σχ. Θ. Κολοκοτρώνη, όπ. παρ., σ. 51, Φωτάκου, όπ. παρ., σσ. 56-57 (κεφ. Β΄). Ν. Σπηλιάδου, όπ. παρ. σσ. 62-64, Σ. Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τ. 1, εν Λονδίνω 18602, σ. 58 κ. εξ.
(19). Για το πώς πανηγύρισαν οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές του τον πρώτο επίσημο εορτασμό του ’21, και για το πώς περιγράφουν τους πανηγυρισμούς αυτούς οι ξένοι αυτόπτες μάρτυρες όλων των σχετικών εκδηλώσεων, βλ. το άρθρο Στις 25 Μαρτίου του 1838 η πρεμιέρα της Εθνικής Γιορτής, εφ. Καθημερινή 24/25-3-2007. Περιμένουμε πραγματικά με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το σπουδαίο έργο που ετοιμάζεται να εκδώσει ο καθηγητής Ενεπεκίδης, στο οποίο θα έχει συγκεντρωμένες όλες τις σχετικές με το γεγονός αυτό περιγραφές και αφηγήσεις.
(20). Φωτάκου, όπ. παρ. σσ. 45-46 (κεφ. Α΄).
(21). ΙΕΕ, τ. ΙΒ΄, σ. 82. 22. Β. Κρεμμυδά, «H Eκκλησία στο Eικοσιένα. Mύθοι και ιδεολογήματα», εφ. Τα ΝΕΑ 22-3-2005.
(23). Β. Κρεμμυδά, «Η Σύγκρουση για την Ιστορία. Ο Ιστορικός στη Χλεύη του Λαού», εφ. Τα ΝΕΑ, 26-04-2007, Χ. Κουλούρη, «Μύθοι και Αλήθειες για το ’21», εφ. Το ΒΗΜΑ, 25-3-2007. 24. Τα όσα λέει ο κ. Κρεμμυδάς για τον πρωτοσύγκελο και το έγγραφό του σχετικά με την Αγία Λαύρα, για να αποδείξει τον ισχυρισμό του ότι οι ιστορικοί μύθοι κατασκευάστηκαν από την Εκκλησία, μόνο σαν καλαμπούρι μπορούν να εκληφθούν. Επιπλέον, δεν τιμά τον σεβαστό καθηγητή το γεγονός ότι αγνοεί ή αποκρύπτει (το ίδιο είναι) τον ρόλο του Πουκεβίλ στη δημιουργία της συγκεκριμένης ιστορικής παρεξήγησης.
(25). Σ. Παπαγεωργίου, Από το Γένος στο Έθνος. Η Θεμελίωση του Ελληνικού Κράτους, 1821-1864, Αθήνα 2004, σ. 111.
(26). Σ. Παπαγεωργίου, όπ. παρ. σ. 112.
(27). Και όχι στις 26 του Μαρτίου, όπως το θέλει ο κ. Κρεμμυδάς στο «Δεν χωράνε 5 αιώνες ιστορίας σε 130 σελίδες», στο άρθρο–αφιέρωμα «Ιστορία μου, αμαρτία μου… λάθος μου μεγάλο», εφ. ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, 24-3-2007.
(28). Σ. Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τ. 1, εν Λονδίνω 18602, σ. 62, εν Αθήναις 18883, σ. 50.
(29). ΙΕΕ, τ. ΙΒ΄, σ. 90.
(30). Σ. Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τ. 1, εν Λονδίνω 18602, σσ. 40-41, εν Αθήναις 18883, σσ. 32-33. ΙΕΕ, τ. ΙΒ΄, σ. 25.

Γ. Κεκαυμένος


Από το ΑΡΔΗΝ http://www.ardin.gr/blog/?p=139

3 σχόλια:

  1. Την καλημέρα μου...είναι ήδη περασμένες 12, βλέπετε..ασχολούμαι με την ιστορία από χόμπι γιατί είναι κάτι που με ευχαριστεί. Ποτέ δεν την διάβασα και δεν την διαβάζω σαν παραμυθάκι.

    Ανέκαθεν με ενδιέφεραν και με ενδιαφέρουν οι πηγες. Η υπόθεση του Πατρών Γερμανού και η εμπλοκή του στα τότε επαναστατικά πράγματα είναι αν όχι διφορούμενη φαινεται όμως πώς απ την περίπτωση με τον διάλογο Παπαφλέσσα ότι δεν είχε ιδιαίτερη διάθεση να βάλει το κεφάλι στον τορβά και τα προνόμιά του σε διακύβευμα.

    Αληθές επίσης για μένα είναι ότι την 25η Μαρτίου 1821 δεν υπήρχε ψυχή στην Αγία Λαύρα για να κάνει την όποια σύναξη και ευλογία επαναστατημένων με τα περίφημα λάβαρα που ο και ο Χριστόδουλος χρησιμοποίησε για τις ταυτότητες (άλλη καούρα κι αυτό!!).

    Το δικό μου ερώτημα στο οποίο προσπάθησα να απαντήσω είναι στο ΕΑΝ υπήρξε ή οχι γεγονός, -κάποιοι αμφισβητούν ακόμα και αυτό- ΠΑΡΟΜΟΙΟ με αυτό που περιγράφεται σαν αυτό που έχουμε μάθει στα σχολεία και το οποίο για τους άλφα βήτα πολιτικο-θρησκευτικούς λόγους διανθίστηκε και αν θέλετε εξειδανικεύτηκε στη συνέχεια. Δηλαδή να ερευνήσουμε αν υπηρξε γεγονός με παρόμοια περιστατικά στοιχεία ημερομηνίες κλπ όπως δηλαδή αν υπήρξε μια συγκέντρωση κόσμου στην ευρύτερη περιοχή της Αχαιας να αναφέρετε ο Π.Π. Γερμανός αυτό το γεγονός να έλαβε χώρα σε κάποιο θρησκευτικό χώρο να βγήκε ένας περίφημος λόγος στηριξης ψυχών και καρδιών γιατί το να βγεις σε μια σύγκρουση πολεμική χρειάζεται να μιλήσεις με τέτοιο τρόπο που να εμψυχώσεις τον κόσμο χωρίς τα περίφημα λάβαρα και χωρίς να είναι κατ ανάγκην την 25η αλλά κάποιες η αρκετές μέρες νωρίτερα.

    Θέλω δλδ να καταλήξω στο εξής..υπήρξε γεγονός, Λόγος Γερμανού προς επαναστατημένους σε εκείνη την χρονική περίοδο πάνω κάτω λίγο πριν την 25η στην ευρύτερη περιοχή της Αχαιας προ της κίνησης των επαναστατών προς την Πάτρα;; Δεν ψάχνω ούτε για Λαβαρα ούτε για 25η ντε και καλά. Προσπαθησα μάλιστα να εντοπίσω αν υπήρξε αναφορά καταγραφή δημοσίευση αντίστοιχου ή αν θέλετε παρόμοιου γεγονότος της επίμαχης περιοδου τον Μάρτιο του 1821 σε έντυπο μεγάλης εφημερίδα της εποχής εκείνης και ειδικότερα στους London Times.

    Να σας πώ την αλήθεια δεν πίστεψα πως μπορεί να υπήρχε κάτι εκεί την εποχή από Απρίλη έως Ιούνη στην εφημερίδα καθότι οι ειδήσεις τότε αργούσαν να κυκλοφορήσουν και μέχρι να δημοσιευτούν και να εκτυπωθούν ακόμα περισσότερο..εννοώντας εκείνη την εποχή φυσικά εννοώ αντε το πολύ πολύ 2-2.5 μήνες μετά το γεγονός ή μη γεγονός αν θέλετε το οποίο θα είναι φυσικά και το πιο κοντινό στην όλη αυτή ιστορία. Όσο πιο κοντά είμαστε χρονικά στην καταγραφή δημοσίευση ενός γεγονότος τόσο πιο αξιόπιστο κατ εμέ είναι. Ο Πουκεβίλ αναφέρεται σε ένα τέτοιο περιστατικό δλδ Γερμανός Λόγος για κίνηση Επανάστασης κτλ αλλά αυτό γίνεται περίπου 3 ολόκληρα χρόνια αργότερα. Πιθανότατα να πήρε το πραγματικό ή μη πραγματικό γεγονός και να το διάνθισε να το εξειδανίκευσε.

    Πάντως ερευνώντας λοιπόν φτάνω στην εξής πηγή δημοσίευμα των London Times τυπωθεν εν Λονδίνω 11/6/1821 και με ημερομηνία ανταπόκρισης της είδησης από Βιέννη με ημερομηνία 26/5/1821 όπου πέραν του Λόγου Προσφώνηση αν θέλετε του Γερμανού παρατίθενται και άλλα περιστατικά από την Ευρώπη τα οποία έχουν ως κέντρο ανταπόκρισης την Βιέννη την 26η Μαιου 1821.

    Ειδικότερα ο τίτλος του δημοσιεύματος έχει ως εξής:
    Allocution of Germanicus, Ex- Arch of the first Achaia, Archbishop of Patrasso, to the Clergy and the Faithfull of Peloponnesus, pronounced in the Conventof Mount Velino 8th (20th) of March, 1821
    και η σελίδα σε μορφή jpg όλόκληρο το δημοσίευμα είναι το ακόλουθο:
    http://www.imageshack.gr/view.php?file=rf3cc1oqwjxhjvt60td0.jpg

    και εδώ είναι ολόκληρη η σελίδα στην οποία πάνω πάνω δεξιά φαίνεται η ανταπόκριση Βιέννη 26 Μαιου
    http://www.imageshack.gr/files/pbi9l3z63zkl5nlflloi.jpg

    Βέβαια τα δημοσιεύματα θέλουν πολλές φορές το ψαξιμό τους και οι πηγες φυσικά δεν είναι πάντα αξιόπιστες.

    Πάντως το παραπάνω δημοσίευμα δίνει στοιχεία όπως
    1. Λόγος Γερμανού προς πιστούς λαό και κλήρο της Πελοποννήσου
    2. Τόπο, ότι έγινε σε θρησκευτικό τόπο "Content" σ.σ μοναστήρι γυναικών, επίσης ότι αυτό το γεγονός έλαβε χώρα στο "Mount of Velino": προφανώς ο Χελμός;;; δεν ξέρω..
    3. Ο χρόνος 8/20 Μαρτίου 1821, και το ότι όπως γράφει σε εισαγωγικά ο γράφων απ το Λόγο Γερμανού "Αύριο πρέπει να κινήσουμε υπό τη σκέπη του Σταυρού εναντίον της Πάτρας (Patrasso)
    4. Επιτρέπει στο λαό να μη νηστέψει για το Πάσχα γιατί θα χρειαστούν δυνάμεις και συγχωρεί τις αμαρτίες τους
    5. Αναφέρεται στις πρώτες σειρές πάλι με εισαγωγικά ο γράφων ότι έφτασε η ώρα να διώξουν οι Έλληνες τον τουρκικό ζυγό. "Turkish yoke" γράφει χαρακτηριστικά
    6. Τελειώνει το λόγο του δίνοντας στους παριστάμενους την ευλογία του και συγχωρώντας τις αμαρτίες τους.

    Πάντως όλα τα παραπάνω εξόν του τίτλου είναι σε εισαγωγικά που σημαίνει ότι αυτός που συνέγραψε την είδηση το δημοσίευμα είτε ήταν παρόν στο γεγονός είτε κάποιος άλλος που ήταν παρόν του έστειλε τα ακριβή κατα κάποιο τρόπο λεχθέντα.

    Νομίζω είναι πολύ σημαντική πηγή και αν μέχρι τα τώρα δεν είχε αξιολογηθεί πιστεύω πως αξίζει κάποιας αξιολόγησης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Γειά σας.
    Πράγματι είναι γοητεύτικο τό να ψάχνει ψάχνει κανείς τις πηγές, μερικές δε φορές, γοητευτικότερο από το περιεχόμενο των πηγών.
    Πάντως συμμερίζομαι τις απόψεις σας. Σε ότι αφορά το δημοσίευμα των Times, το έχω υπόψι μου, από άρθρο του Κ.Ζουράρι στην εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ο οποίος βασίσθηκε σε σχετική έκδοση του Κέντρου Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης. http://www.scribd.com/doc/14049988/.
    Επίσης, κάτι σχετικό έχει δημοσιεύσει ο Μητροπολίτης Καλαβρύτων στην ιστοσελίδα του.http://mkka.blogspot.com/search?updated-max=2009-04-03T17%3A32%3A00%2B03%3A00&max-results=1
    Καλή συνέχεια στις έρευνες σας!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Πάντως έψαξα και τα Απομνημονεύματα του Π.Π. Γερμανού. Οι πηγές στο βιβλίο είναι αποκαλυπτικές και μας δίνουν μια άλλη εικόνα. Με βάση τα πιο κάτω ΜΗΠΩΣ τα γραφέντα στα δημοσιεύματα προήλθαν από τηλεγράφημα του Γάλλου Προξένου Πουκεβιλ ο οποίος τότε ήταν Πρόξενος στην Πάτρα και ο οποίος ήταν φιλέλληνας και έδωσε μια δική του εκδοχή;; Και απ την άλλη ο Κ. Δεληγιάννης ίσως να θελε να αποκρύψει στα δικά του απομνημονεύματα ότι η δράση τους στην Αγία Λαύρα ήταν περισσότερο καιροσκοπική παρά Επαναστατική;; Τα παραπάνω είναι μια άλλη εκδοχή ίσως η σωστή ίσως όχι τα θέτω όμως προς προβληματισμό και όσων μας διαβάζουν.

    Το παρακάτω είναι αντιγραφή απ την πηγή Απομημονεύματα του Π.Π. Γερμανού, εκδόσως Γ. Τσουκαλά «Βιβλιοθήκη», 1956, σειρά Απομνημονεύματα Αγωνιστών του 21, αριθ. Σειράς 3, σελ. 85:
    «Τη θ’ λοιπόν Μαρτίου εκίνησαν όλοι ομού εκ των Καλαβρύτων, αψάμενοι της δια Τριπολιτζαν οδού. Εις δε τον διωρισμένον τόπον απήντησαν τον άνθρωπον με τα γράμματα, εστάθησαν εκεί, τα ανέγνωσαν, εκοινολόγησαν εις όλους τους συνοδοιπόρους με αγανάτησιν και λύπην τα γραφόμενα, και αμέσως άλλαξαν τον δρόμον, και υπήγαν εις εν χωρίον λεγόμενον Καρνέσι, και εκείθεν έγραψαν εις τους εν Τριπολιτζά Αγάδες και Προεστώτας με επίτηδες ταχυδρόμον, ότι διευθυνόμενοι δια τα εκεί, κατά την επιταγήν της Διοικήσεως, απήντησαν καθ’ οδόν τα ειρημένα γράμματα, και φοβηθέντες εμποδίσθησαν. Επαραπονούντο δε εις τους Αγάδες, διατί ζητούν αδίκως να τους βλάψουν, και ενί λόγω τους παρεκάλουν να τους συγχωρήσωσι να μείνωσιν εις τα ίδια, και είναι ικανοί οι ες Τριπολιτζάν να θεωρήσωσι κάθε υπόθεσιν. Μετά δε την αποστολήν του ταχυδρόμου έμειναν εκεί την νύκτα εκείνην. Την δε επιούσαν ημέραν μετέβησαν εις το Μοναστήριον της Αγίας Λαύρας.»
    το ενδιαφέρον κομμάτι είναι το ακόλουθο:«Εκεί συσκεφθέντες απεφάσισαν να μη δώσωσιν αιτίαν τινά, αλλά να μείνωσι παραμερισμένοι, εως ου να ιδώσι τα πράγματα. Και ει μεν Διοίκησις θελήση να βιάση αυτούς ιδιαιτέρως, και να τους κατατρέξη με οποιονδήποτε τρόπον, να εξελθώσι της Πελοποννήσου, και να παρατηρήσωσιν τον καιρόν και τας περιστάσεις, δια να μη βάλουν εις κίνδυνον τους λοιπούς ομογενείς παρακαίρως, ειδέ και καθολικεύσει το πράγμα η Διοίκησις, μεταχειρισθή τα όπλα και την βίαν γενικώς εναντίον των ομογενών, τότε εξ ανάγκης να λάβωσι και αυτοί τα όπλα, και να κινήσωσι και τους λοιπούς ομογενείς εις υπεράσπισιν εαυτών.»

    Δηλαδή εδώ ο ίδιος ο Π.Π. Γερμανός όχι επαναστατικό λόγο δεν αναφέρει στην Αγία Λαύρα αλλά ότι εκεί κάνανε τους ψόφιους κοριούς να μην δώσουν καμία αφορμή και να δουν μετα πώς θα πάνε τα πράγματα και προφανώς αναλογα να πράξουν. Από τον ίδιο δηλαδή αναφέρεται η μετάβαση στην Αγία Λαύρα αλλά όχι για να κηρύξουν την έναρξη του Αγώνα αλλα κατα το κοινως λεγόμενο να κάνουν τουμπεκί ψιλοκομένο. Πάντως το ζήτημα είναι σε σχεση με τα δημοσιεύματα τα οποία παρετέθησαν είτε των London Times είτε της Le Constitutionnel και τα οποία φαίνεται ότι έχουν κοινό συντάκτη το ποιος ήταν εν τέλει αυτός ο συντάκτης;; Προσωπικά πιστεύω ότι ίσως, ίσως να είχε να κάνει με τον Γάλλο Πρόξενο Πουκεβίλ ο οποίος συνέδεσε την επίσκεψη Γερμανού με τους άλλους πρόκριτους στην Αγία Λαύρα και το ότι χρονικά αμέσως μετα την μετάβαση Γερμανού και Ποκρίτων στην Πάτρα να συνέπεσε και η κίνηση για την Πάτρα και συνεπώς μετά από μια τέτοια λογικοφανή σύνδεση τελικά να πίστευσε και να έγραψε ότι συνέβη μια τέτοια Επαναστατική Διακήρυξη εκεί στην Αγία Λαύρα την οποία ο ίδιος διάνθισε……Δεν ξέρω, εικασίες κάνω.

    ΑπάντησηΔιαγραφή